Een kleine epistemologie

Wat is kennis? Veel beter is de vraag te stellen hoe kennis überhaupt mogelijk is? Waaraan menen wij dat kennis mogelijk is? Welke mogelijkheidsvoorwaarden maakt het mogelijk dat de mens kennis zou kunnen vernemen van de wereld? Wat is kennis is eigenlijk de meest slechte vraag die je jezelf kunt stellen, maar het levensproces wil nu eenmaal dat je vaak de meest slechte vraag moet stellen om het betekenisproces in jezelf tot beweging te brengen. De woorden moeten tot betekenis gebracht worden, woorden die in relatie met elkaar staan, waaruit netwerken worden gevormd waarin tegelijkertijd de wereld, de dingen om je heen ook tot jou spreken, actoren zijn in het betekenisproces. Hoe is kennis überhaupt mogelijk? Blijkbaar omdat we ons in een logische ruimte bevinden die het mogelijk maakt taal en wereld met elkaar in overeenstemming te brengen. Moet ik eerst weten wat kennis is, of moet ik eerst die logische ruimte onderzoeken om bij het antwoord van kennis uit te komen? In het ene geval ga je al uit van de mogelijkheid tot kennis, ben je vooringenomen, in het andere geval onderzoek je de ruimte naar de mogelijkheidsvoorwaarden naar kennis. Het betekenisproces kan niet zonder vooringenomenheid, we leven op het fundament van overtuigingen, wie geen overtuigingen meer heeft is echt de kluts kwijt, objectieve mensen zijn de meest redeloze mensen die er zijn, voor hen heeft het leven niets meer te betekenen, betekenen in de zin van het taalproces, het betekenisproces. Dogmatisme kenmerkt zich door het onvermogen de eigen overtuigingen te onderzoeken, dat  maakt het dat in de wereld van vandaag overtuigingen een negatieve connotatie hebben, maar het is een gegeven dat zonder overtuigingen geen wetenschap mogelijk is, zonder overtuigingen valt er niets te onderzoeken. Niets mis met overtuigingen, wat doen we ermee, wat maken we ervan, facimus, dat is de hamvraag. Wat is kennis? Zonder deze vraag zou ik geen intuïtief gevoel van kennis gehad hebben om deze logische ruimte te onderzoeken. Wat is die logische ruimte? Vaak wordt deze logische ruimte veronderstelt als het universum van ruimte-tijd waarin de verschijnselen hun verloop van ontstaan en vergaan hebben. We kunnen ons geen voorstelling maken van zaken buiten de ruimte-tijd. Echter dat is niet wat kennis überhaupt mogelijk maakt. Kennis is alleen mogelijk als de logische ruimte gedifferentieerd is. Dat lijkt op het intrappen van een open deur, maar het is goed om daarbij stil te staan. We hebben verschillende woorden die naar dit woord verwijzen waarbij ook vaak sprake is van betekenisverschuiving. Verandering bijvoorbeeld, maar ook divergeren een woord dat in de biologie gebruikt wordt. Differentiatie lijkt aan de top van de piramide te staan waarin de woorden daaronder uitwaaieren maar zich altijd in het gebouw vinden dat verwijst naar differentiatie. Een universum met alleen waterstofatomen daar valt weinig anders aan te kennen dan alleen waterstofatomen. Zoals dit universum het vermogen heeft te differentiëren, heeft ook het betekenisproces het vermogen te differentiëren. Kennis is pas mogelijk als er sprake is van differentiatie, maar omdat we dit als vanzelfsprekend aannemen realiseren we ons vaak niet dat dit gegeven überhaupt nodig is om kennis van de wereld te vernemen.

We bevinden ons in een logische ruimte dat differentieert, maar wat is dat dan dát differentieert? Gewoonlijk  noemen we dat materie, spirituele mensen zeggen vaak alles is energie, de man die alle mensen met elkaar weet te verbinden Albert Einstein zegt; weet je wat, materie = energie. Het equivalentieprincipe. Er doet zich alleen één klein talig probleempje voor, wij zullen nooit tot de kern van de zaak zelf komen, hoe diep je ook graaft, de gravers van de kwantummechanica graven héél diep op dit moment. Wat zullen nooit weten WAT materie of energie is, in laatste instantie kunnen we er alleen maar met onze vinger naar wijzen maar valt er niets te betekenen. Het Apeiron, het onbepaalde,  van de presocraat Anixamander was helemaal nog niet zo slecht bedacht echter bekijk het eens aan de kant van de taal, wat gebeurd er hier in de taal? Materie of energie dat nog moet differentiëren kan niet betekent worden, derhalve kunnen we er evenmin kennis aan ontlenen. Slimme rakkertjes dat we zijn denken we achter de materie of energie te staan (achter de wereld staan, nog letterlijker voor de aanvang van het universum staan) om van daaruit door het woord materie of energie heen te dringen van waaruit we vervolgens kunnen verklaren hoe dit differentiëren tot stand komt. We staan echter niet achter het woord materie of energie, maar ervoor. Zoals de termen materie of energie wordt gebruikt, heeft het niets te betekenen, het zijn uiteindelijk alleen ostentatieve termen waar we alleen naar kunnen wijzen. Gaan we voor de termen materie en energie staan, dan bevinden we ons in de differentiërende wereld, maken we deel uit van deze differentiërende wereld waarin de aanduiding, de betekenis verleent wordt aan de differentiatie zelf zonder dat de oersubstantie materie of energie zelf iets ons te vertellen heeft. Mij komt het voor dat deze deur weliswaar altijd openstond, we hem ingetrapt hebben maar doodleuk tegen de deurpost aan zijn blijven lopen. Wat doen we precies met taal, facimus.