Over taal in wetenschap, media en filosofie

Friedrich Nietzsche en de eenzaamheid

Friedrich Nietzsche is onmiskenbaar een levensfilosoof, een filosofie dat geleefd moet worden; een filosofie van Zelf ondervinden, het Zelf ervaren, het Zelf doorleven. De eenzaamheid, een eenzaamheid van vrolijke wetenschap, een eenzaamheid van voorbij goed en kwaad, een eenzaamheid waarin de eenzame zijn religie opschrijft, zoals Friedrich Nietzsche met zijn Also sprach Zarathoestra zijn bijbel heeft geschreven. Een boek dat als ondertitel heeft voor iedereen en niemand; een dat leven begint als iedereen, goed geleefd eindigt als niemand, niemand meer zijn voor de kudde, een getotaliseerd beeld zijn van de kudde, maar de kudde kent je boosaardige doortastende vrolijkheid niet. Individu worden, op-zich-zelf-zijn is een proces dat verloopt van het kind naar het kameel naar de leeuw om vervolgens weer kind te worden. Maar om de ervaringen van de kameel op te doen, kun je onmogelijk eenzaam zijn. Om je ruimte en vrijheid te bevechten als de leeuw, kun je onmogelijk eenzaam zijn. Als je deze levensprocessen dient aan te gaan met de kudde, hoe staat de eenzaamheid dan in relatie tot zijn denken? Er zijn twee strafmechanismen die we tegenwoordig op zeer subtiele wijze toepassen, de deskundigen zijn ware geniën als het gaat om toepassing van sociale uitsluiting en het ontnemen van de primaire levensbehoefte. Uit de kudde gestoten worden betekent in de dierenwereld dat het eigen zelfbehoud in gevaar komt, de hoogste in rang eten als eerste bij de dieren en de laagste in rang krijgen de restjes, dat is zelfs bij de socialist van vandaag zo. Dierlijk gedrag, de mens van vandaag is niet veel verder dan macht verwerven via de dierlijke behoefte. Subtielere vormen van sociale uitsluiting, subtielere vormen van machtsuitoefening van de primaire levensbehoefte, subtielere vormen waarin de machthebbende regels niet hoeft toe te passen, subtielere vormen van samenspannen waarin het individu aan de marginaliteit van de kudde wordt geplaatst. De mens heeft nu eenmaal een instinctmatig geloof dat met leed toebrengen het individu gedisciplineerd zal worden, zich zal onderwerpen in het belang van de kudde, lees de gevestigde orde.

Een en ander wil zeggen dat er twee vormen van eenzaamheid zijn, een ziekelijke vorm, een vorm van lijden, dierlijk lijden. De andere vorm is een vorm van onthechten van de kudde, een-eigen-weg-gaan, niet langer het teken als middel tot macht, maar macht uitoefen op de tekens. Terecht merkt Friedrich Nietzsche dat goed denken verlangt dat je bij tijd en wijlen afkeer krijgt van de kudde en het kudde instinct. Ik kan niet ontkennen dat het aanzien van de veel te velen mijn smaak al kan bederven. Individu worden is een vorm van ascese, Zelfkastijding, een proces dat feitelijk ingaat tegen het instinct waarmee je bent geboren. Terecht merkt Friedrich Nietzsche op dat het dier mens het  vermogen bezit tegen de eigen aandrijvingen in te handelen. Als een dier iets pijnlijks meemaakt zal dit dier eenzelfde situatie een volgende keer proberen te vermijden, de mens heeft het vermogen de pijn een volgende keer te aanvaarden, eenmaal door de pijn-heen-te-zijn-gegaan, kan de wereld er heel anders uit zien.